Testosteron tekort? Dit zijn de symptomen

12 Minuten leestijd

Denk of vermoed je dat jouw testosteron niveau te laag is? Het hormoon speelt zowel fysiek als mentaal een enorm belangrijke rol – en dan hebben we het niet alleen over werking en grootte van je aubergine 🍆. Ik zet in dit artikel de belangrijkste signalen, symptomen en oorzakene van een testosteron tekort op een rij.

Twee vrouwen met gespierde armen die armworstelen

Waarom is testosteron zo belangrijk?

Testosteron is een mannelijk hormoon welke een belangrijke rol speelt binnen je lichaam. Het reguleert je libido, botmassa en botdichtheid, lichaamsvet, spiermassa, spierkracht, de productie van rode bloedcellen en je sperma.

Ook heeft testosteron een (heel) groot aandeel in de ontwikkeling van lichaamshaar, gezichtsbeharing, de ‘hardheid’ van je gezicht en hoe diep je stem is. Er is namelijk een hele logische verklaring voor de diepe stem die veel professionele bodybuilders hebben.

Meme over testosteron

Hoeveel testosteron is normaal?

Het niveau van testosteron in je bloed wordt altijd in medische termen uitgedrukt, waardoor deze waarden voor heel veel mensen vaak nietszeggend zijn. Daarbij moet ik opmerken dat je het niveau alleen definitief kunt vaststellen door onderzoek aan te vragen bij je huisarts.

Een zogenaamde testosteronwaarde van boven 12 nmol/l wordt als normaal gezien. Onder de 8 nmol/l betekent een te laag niveau.

Om een duidelijk beeld van je testosteron beeld te krijgen zal je waarde over het algemeen meerdere keren getest worden.

Symptomen van te weinig testosteron hebben

Een tekort aan testosteron betekent simpelweg dat het gehalte testosteron in jouw bloed te laag is. Dit kan allerlei klachten met zich meebrengen. Dit zijn de meest voorkomende symptomen van een tekort bij mannen en vrouwen.

Testosteron moleculen

10 Symptomen van een testosteron tekort bij mannen

Oude zwart wit portretfoto van een man met snor en baard

Laag Libido (#1)

Wellicht het meest voorkomende symptoom van een tekort aan testosteron is een verlaagd libido, waardoor je minder zin in seks hebt. Testosteron speelt namelijk een sleutelrol in het op peil houden van je libido.

Een verlaagd libido kan ook andere oorzaken hebben, waaronder (extreme) stress. Te weinig testosteron hebben gaat echter vrijwel altijd gepaard met de andere symptomen in deze lijst.

Moeite met het krijgen en houden van een harde aubergine (#2)

Testosteron helpt bij het krijgen (en houden) van een erectie. Wanneer je testosteron te laag is, kan het zijn dat je hem niet goed omhoog krijgt en/of kunt houden.

Een hangende aubergine en een droevige emoji

Het vreemde is dat uit onderzoek blijkt dat bij de helft van alle mannen die extra testosteron krijgen toegediend (via ‘TRT’), de situatie niet verbeterd. Je kunt daardoor stellen dat het altijd loont je testosteron niveau eerst op natuurlijke wijze te verhogen.

Haarverlies (#3)

In Nederland krijgt (naar schatting) zo’n 70% van de mannelijke bevolking te maken met kaalheid, dus is kaal worden niet echt makkelijk te linken aan een te laag testosteron niveau in je bloed.

Het is alsnog een indicatie van een tekort, en kan vooral een teken zijn wanneer je nog (erg) jong bent. Zijn je niveaus heel laag, dan kun je ook verlies van gezichtsbeharing en lichaamsbeharing ervaren.

Vermoeidheid (#4)

Vermoeidheid is een van de belangrijkste en meest voorkomende symptomen van een testosteron tekort. Bij een testosteron tekort hebben veel mannen weinig zin in dingen, voelen ze zich futloos, hebben ze geen energie en lijkt slapen niet te helpen om je uitgerust te voelen.

Spierverlies (#6)

Testosteron is ontzettend belangrijk voor het bouwen en behouden van spiermassa. De kans is dus groot dat je verlies van spiermassa opmerkt wanneer het niveau van testosteron in jouw bloed te laag is.

Een onderzoek uitgevoerd in 2016 ontdekte dat testosteron vooral voornaam is voor de massa van je spieren, maar niet veel invloed heeft op de werking en de kracht van je spiergroepen.

Meer lichaamsvet (#7)

Een ander typisch symptoom is dat je lichaam meer vet gaat opslaan, vooral rondom je heupen en buik. Het is ook mogelijk dat er gynaecomastie ontstaat.

Voor en na gynaecomastie
Voor en na gynaecomastie

Gynaecomastie betekent een overmatige borstontwikkeling, en je herkent het aan de zwelling aan 1 of beide borsten. Het voelt aan als een platte verdikking achter de tepel die elastisch is.

Stemmingswisselingen en depressiviteit (#8)

Mocht je een testosteron tekort hebben, dan is de kans heel groot dat je stemmingswisselingen ervaart. Veel van de fysieke processen in je lichaam worden gereguleerd door het hormoon, waardoor ook je humeur aangetast kan worden.

Typisch bij veel mannen met een testosteron tekort zijn depressieve gevoelens die ook daadwerkelijk kunnen leiden tot een depressie.

Geheugenverlies (#9)

Zowel je testosteron niveau als je mentale functies (zoals het geheugen) zullen naarmate je ouder wordt minder goed worden.

Medici vermoeden nu dat een testosteron tekort geheugenverlies in de hand werkt. Dat wil zeggen dat het geheugen mogelijk beter blijft werken wanneer het testosteron niveau in het bloed hoger is.

De onderzoeken zijn echter gemixt. Sommige onderzoeksresultaten laten een verbetering zien, waar in andere onderzoeken testosteron weinig invloed op het geheugen lijkt te hebben.

Opvliegers (#10)

Opvliegers worden normaal gesproken geassocieerd met de overgang bij vrouwen, maar kunnen ook bij mannen met te weinig testosteron voorkomen.

Een opvlieger voelt aan alsof je lichaam binnen enkele minuten ontzettend warm wordt. Hierdoor kun je hevig gaan zweten en je rood uitslaan. Ook veel zweten tijdens je slaap hoort hier bij. Ervaar je dit met regelmaat, klop dan aan bij je huisarts.

Te weinig testosteron bij vrouwen: symptomen en klachten

Ook binnen het vrouwelijk lichaam is testosteron aanwezig. Dit zijn de meest voorkomende klachten bij vrouwen die te weinig testosteron in het bloed hebben:

Oude zwart wit portretfoto van eeen vrouw met lang opgestoken haar
  • Aanhoudende migraine en hoofdpijn
  • PMS (Premenstrueel syndroom) klachten
  • Menstruatiestoornissen
  • Je altijd (erg) moe voelen
  • Vetverbranding die langzaam is of wordt
  • Opvallend veel vetopslag rond je heupen, buik en billen

Oorzaken

Een aantal oorzaken van een testosterontekort

Het testosterongehalte in je bloed neemt nadat je 30 bent geworden geleidelijk af. Het kan echter ook voorkomen dat jonge(re) mensen te maken hebben met een laag testosteron gehalte. Bij om en nabij 10% van de mannen in Nederland die 50 jaar of ouder zijn is het testosterontekort dusdanig groot dat dit tot klachten leidt.

Andere oorzaken kunnen zijn:

  • Een chronische ziekte
  • Diabetes type 2
  • Obesitas

Erfelijke oorzaken

De oorzaken van een tekort aan testosteron lopen uiteen. Het kan zijn dat je een aangeboren aandoening hebt die ervoor zorgt dat je niet voldoende testosteron hebt, zoals:

Klinefelter syndroom

Ieder mens heeft 46 chromosomen in iedere cel van zijn of haar lichaam zitten, die in principe jouw genen bevatten. Alles wat erfelijk is, is opgeslagen in die chromosomen.

Klinefelter syndroom

Bij het Klinefelter syndroom klopt het patroon van de geslachtshormonen (X en Y) niet. Normaliter hebben mannen 1 X-chromosoom en 1 Y-chromosoom. De diagnose van Klinefelter is de aanwezigheid van een extra X-chromosoom.

Klinefelter komt alleen onder jongens voor, en wordt bij 1 op de 600 mannen vastgesteld. Het is daarmee de meest voorkomende chromosoomaandoening. Vaak wordt de aanwezigheid pas ontdekt wanneer iemand kinderen wil krijgen, maar dit niet blijkt te lukken. Een verminderde vruchtbaarheid is een van de belangrijke kenmerken van het syndroom.

Symptomen
  • Op latere leeftijd beginnen met praten (vertraagde spraak-taalontwikkeling)
  • Gedragsproblematiek en moeilijk kunnen leren
  • Snel groeien in de puberteit, vaak worden mannen met Klinefelter lang
  • Kleine geslachtsdelen
Diagnose

De eerste stap is bloedonderzoek, waarbij de concentratie van testosteron bekeken wordt. Daarnaast kijken ze of er een verhoogde concentratie van de hormonen aanwezig is die verantwoordelijk zijn voor het aansturen van je hersenen (‘LF’ en ‘FSH’).

Om definitief vast te kunnen stellen of het om Klinefelter gaat is onderzoek van je chromosomen nodig. Ook hiervoor wordt bloed afgenomen, waarna het bloed vaak naar de ‘Genetica’ afdeling van een ziekenhuis wordt gestuurd. Zij zijn gespecialiseerd in het onderzoeken van hormonen in het bloed.

Risico’s
  • Verhoogd risico op de ontwikkeling van borstkanker
  • Mogelijke botontkalking op latere leeftijd
  • Verhoogde kans op het ontwikkelen van het metabool syndroom
  • Bij het metabool syndroom bestaat een hogere kans op een hoge bloeddruk, overgewicht en hart- en vaatziekten

Noonan syndroom

Het Noonan syndroom is een erfelijke aandoening. Mensen met Noonan hebben specifieke gezichtskenmerken en problemen met het hart en skelet. Het is een aangeboren aandoening met fysieke en mentale kenmerken. Bij ongeveer de helft van de mensen met Noonan heeft 1 van de ouders het ook.

Wel bestaan er grote verschillen in hoeveel kenmerken iemand heeft en hoe ernstig deze zijn. Ze vermoeden dat 1 op de 1000 tot 2500 kinderen geboren wordt met het Noonan syndroom. Meestal komt het syndroom tot stand door een afwijking in een gen dat de naam PTPN11 heeft.

Mannen met Noonan kunnen lage testosteron niveaus hebben waardoor ze ook verminderd vruchtbaar zijn. Meer informatie is te vinden op de website van Stichting Noonan Syndroom.

Symptomen
  • Klein gestalte
  • Niet ingedaalde teelballen bij mannen
  • Problemen met leren en concentreren
  • Laagstaande oren en licht ‘afhangende’ oogleden
  • Brede hals met weinig baardgroei
  • Typisch gevormde borstkas
Diagnose

Om vast te kunnen stellen dat het om het Syndroom van Noonan gaat worden er doorgaans 2 soorten onderzoek uitgevoerd. Het eerste onderzoek is is een klinisch onderzoek en het tweede onderzoekt je genen – specifiek de genen PTPN11, RAF1, SOS1 en KRAS.

In principe kun je stellen dat een algeheel DNA onderzoek voldoende is om Noonan vast te kunnen stellen.

Risico’s
  • Licht verhoogd risico op een ernstige vorm van leukemie en zeldzame kindertumoren
  • Vermijden van alledaagse pijnstillers vanwege bloedingsneiging

Symptomen van teveel testosteron hebben

Alhoewel het minder vaak voorkomt, is het andere uiterste natuurlijk ook mogelijk: namelijk een te hoog testosteronniveau hebben.

Meme over teveel testosteron hebben

Oorzaken van teveel testosteron

  • Zwellingen in je zaadballen die hormonen produceren
  • Zwellingen in je bijnier(en)
  • Een aangeboren aandoening zoals adrenogenitaal syndroom
  • Middelengebruik of misbruik (zoals anabolen)

Hoeveel testosteron is teveel?

Waarden van testosteron tussen de zogenaamde 8 nmol/l en 12 nmol/l worden als normaal beschouwd. Je zou daardoor kunnen stellen dat alles boven de 12 nmol/l hoog is. Zit je bijvoorbeeld op 13 of 14 nmol/l dan is er in veel gevallen een afwijking waardoor dit zo hoog is.

Symptomen van een te hoog testosteron niveau

  • Vroeg ontstaan van gezichtsbeharing en lichaamsbeharing
  • Je stem veranderd al op zeer jonge leeftijd
  • Opvallend veel spiermassa
  • Vroeg kaal worden
  • Antisociaal gedrag
  • Veel agressieve gevoelens

Oplossingen

De oplossing is afhankelijk van de oorzaak. Is er een gezwel dat hormonen produceert aanwezig in je zaadbal(len) of bijnier(en), dan zal deze operatief verwijderd moeten worden.

Een natuurlijke oplossing is vier tot vijf keer per week intensief duursporten. Dan kun je denken aan hardlopen, wielrennen of zwemmen. Dit remt de aanmaakt van testosteron en stimuleert de aanmaak van het hormoon cortisol.

Hoe verhoog je je testosteron?

Gelukkig zijn we tegenwoordig met behulp van het internet gezegend met veel kennis, waardoor we enigszins weten hoe testosteron verhoogd kan worden.

Gespierde arm en twee groene pijlen die omhoog wijzen

Denk nou niet meteen aan TRT (Testosterone Replacement Therapy) of het slikken van allerlei pillen en/of supplementen zoals je in veel YouTube, Instagram en TikTok video’s aangeraden wordt.

Om te beginnen zijn er tal van natuurlijke manieren om je testosteron te verhogen, waar je vandaag al mee kunt starten. Grijpen naar injecties en pillen kan altijd nog – al hebben die serieuze consequenties voor je lichaam en toekomst.

Welke mogelijkheden er zijn lees je in dit artikel over het verhogen van je testosteron op een natuurlijke manier, hier op Musclemeister.nl.

Veelgestelde vragen

Is testosteron een anabool?

Testosteron is verkrijgbaar als een anabole steroïd. Het is in de basis echter een hormoon dat door jouw lichaam zelf wordt aangemaakt en gereguleerd. Sommige mensen met een chronisch tekort aan testosteron ontvangen Testosteron Replacement Therapie (TRT). Het lichaam ontvangt dan extra testosteron in de vorm van een pil, injectie, pleister of gel.

Is testosteron legaal?

Nee, het kopen van testosteron zonder een recept van een arts is niet legaal en brengt veel risico’s met zich mee. Houd er dus rekening mee dat bezit van testosteron zonder recept strafbaar is.

Wanneer is je testosteron het hoogst?

Je testosteron niveau in je bloed piekt wanneer je 18 tot 19 bent. Als het gaat om het deel van de dag, dan is je testosteron waarschijnlijk het hoogst rond 8 uur in de ochtend.

Wanneer begint testosteron te werken?

Ben je gestart met het toedienen van extra testosteron, dan kun je de eerste resultaten binnen 4 tot 6 weken na eerste inname verwachten.

Wat zijn de risico’s van testosteron bij TRT?

De voornaamste bijwerkingen en risico’s zijn het ontwikkelen van acne en andere huidreacties, het groter worden van de prostaat, grotere borsten, kleiner wordende testikels en verhoogde productie van rode bloedcellen. Die verhoogde productie zorgt er voor dat de kans op een bloedprop groter wordt.

Bronnen

  1. UZ Leuven
  2. Erfelijkheid.nl
  3. Osteoporosevereniging.nl
  4. Gezondheidenwetenschap.be
  5. Encyclopedie.medicinfo.nl

Plaats een reactie