Pre-workout is het poedertje dat je training vleugels geeft. Maar wat doet het met je hart? Pomp je straks alleen in de gym, of ook bij de cardioloog? Tijd om in te zoomen op wat de wetenschap hierover te zeggen heeft.
In het kort
- Voor gezonde sporters is een normale scoop meestal geen drama.
- Teveel cafeïne, of gekke combinaties (synefrine, yohimbine, DMAA) verhogen je risico.
- Dry scoopen: gewoon niet doen. Je hart krijgt in één keer een volle stoot cafeïne en andere stimulanten te verwerken.
- Langetermijnonderzoek naar pre-workout bestaat nauwelijks. Wat er bekend is, komt bijna uitsluitend uit onderzoek naar cafeïne.
- Check het label. Transparant etiket met alle ingrediënten los vermeld: top. Verzameltermen zoals ‘proprietary blend’: pot terug leggen.
- Er zijn gevallen bekend van mensen die na het dry scoopen een hartaanval kregen. Mix je pre-workout altijd met 200 tot 300 ml water.
- Tot nu toe toont onderzoek niet aan dat dagelijks en langdurig pre-workout gebruiken negatieve gevolgen voor je hart heeft.
Wat zit er eigenlijk in pre-workout
De samenstelling varieert per merk, maar grofweg heb je twee kampen.
‘Stim’ pre-workouts zijn de klassiekers. Cafeïne staat centraal. Dat is verantwoordelijk voor de energie, de focus en het gevoel dat je een trein kunt optillen. Daarnaast vind je er bijna altijd beta-alanine in terug — het spul dat je huid laat tintelen — plus taurine en soms creatine. Stim pre-workouts zijn wat de meeste mensen voor ogen hebben als ze aan pre-workout denken.
‘Pump’ pre-workouts zijn cafeïnevrij of bevatten minimale cafeïne. De focus ligt op doorbloeding. L-Citrulline en L-Arginine zijn de hoofdrolspelers: ze stimuleren de aanmaak van stikstofoxide, waardoor je bloedvaten verwijden en er meer bloed naar je spieren stroomt. Ideaal voor wie ’s avonds traint en nog gewoon wil slapen, of voor wie gevoelig is voor cafeïne.
Het probleem zit hem niet zozeer in de bekende ingrediënten hierboven, maar in wat sommige fabrikanten daar ook nog tussen gooien. Synefrine, yohimbine en stoffen zoals DMAA zijn stimulanten die je hartslag en bloeddruk fors kunnen verhogen. Soms gevaarlijk fors. Meer daarover straks.
Wil je precies weten wat er in een gemiddelde pot zit en wat die stoffen doen? Lees dan mijn artikel over hoe pre-workout werkt en wat de belangrijkste stoffen zijn.
Wat wetenschappers en medisch specialisten er over zeggen
Geloof mij niet op mijn scheelblauwe ogen.
Zoals ik hierboven aanhaalde is er zo goed als geen onderzoek gedaan naar de effecten van pre-workout op het menselijk hart. Bijna alles wat je online leest, is gestoeld op onderzoeken naar cafeïne. Dat is het belangrijkste bestanddeel van pre-workout, verantwoordelijk voor het grootste effect, en de voordelen zijn wetenschappelijk onderschreven.
Maar wat doet cafeïne nou precies met je hart? Cardioloog Janneke Wittekoek legt het als volgt uit: cafeïne verhoogt de adrenaline in je lichaam, wat de contractiliteit van je hartspier vergroot — de kracht waarmee je hart samentrekt. De meeste onderzoeken melden daarbij geen significante verandering in hartslag bij normale doseringen, maar wél een tijdelijke verhoging van de bloeddruk. Kortom: je hart klopt niet per se sneller, maar het klopt harder. Of dat gevaarlijk is, hangt volledig af van wie je bent en hoeveel je neemt.
Radar ondervroeg ruim 3.000 pre-workoutgebruikers en ontdekte dat 55 procent vervelende bijwerkingen ervaart. Een verhoogde hartslag en tintelingen werden het vaakst gemeld. Cardioloog Eric Wierda becommentarieerde de resultaten: “Als je ineens 300 milligram cafeïne binnenkrijgt wat gelijk staat aan een aantal kopjes koffie gaat je hartslag daarvan omhoog. Daardoor kun je moeilijker slapen.”
Voor de meeste gezonde sporters is die tijdelijke bloeddrukstijging geen probleem. Sporten zelf verhoogt je bloeddruk ook al. Maar voor wie al met hoge bloeddruk kampt, is het een relevante factor.
Gezondheidsrisico’s van pre-workout nemen
Het is bekend dat het innemen van hoge doseringen caffeine nadelige gevolgen voor je hart kunnen hebben.
Mogelijk negatieve effecten van cafeine op je hart
De meeste pre-workout bijwerkingen die het hart raken, zijn direct te herleiden naar te veel cafeïne. De meest voorkomende:
Een verhoogde hartslag en bloeddruk zijn tijdelijk, maar bij gevoelige mensen of te hoge doseringen kunnen dit hartkloppingen worden. Hartritmestoornissen zijn zeldzaam bij gezonde sporters, maar reëler bij combinaties van hoge cafeïne met stimulanten zoals synefrine of yohimbine. En angstgevoelens, soms uitgroeiend tot een paniekaanval: cafeïne beïnvloedt je vecht-of-vluchtreactie. Bij overdosering kan dat escaleren tot iets wat verdacht veel op een hartaanval lijkt — en dat is allesbehalve prettig. Wat je dan kunt doen en wanneer je moet stoppen, lees je in mijn artikel over de risico’s van teveel pre-workout.
Cardioloog Wierda voegt toe dat het hart een hoge hartslag over het algemeen aankan. Gevaarlijk wordt het pas wanneer de hartslag de formule van 220 minus je leeftijd bereikt. Voor een 30-jarige is dat 190 slagen per minuut. Dat bereik je bij normaal gebruik niet zomaar, maar bij combinaties met andere stimulanten of bij dry scoopen is die grens opeens minder ver weg.
De gevaarlijke buitenbeentjes: synefrine, yohimbine en DMAA
Pre-workout risico’s voor het hart zijn het serieust wanneer er naast cafeïne ook zwaardere stimulanten in het spel zijn.
In 2013 zorgde de Dexaprine-affaire in Nederland voor 26 gevallen waarbij gebruikers met pijn op de borst, braken en een gevaarlijk hoge hartslag contact zochten met een arts. Eén gebruiker kreeg een hartinfarct na slechts een halve tablet. Dexaprine bleek geen voedingssupplement te zijn, maar een cocktail van synthetische verbindingen die artsen al tientallen jaren niet meer voorschrijven.
Dit is geen theoretisch risico. Het RIVM rapporteerde dat het percentage sporters dat gezondheidsklachten ervaart door sportprestatieverhogende middelen groeide van 5 procent in 2016 naar 15 procent in 2024. Van de mensen met klachten zocht één op de vijf medische hulp.
Mijn advies is simpel: controleer het label. Staat er synefrine, yohimbine, DMAA of een vage ‘proprietary blend’ op? Leg die pot terug. Je weet niet wat je binnenkrijgt, en je hart ook niet.
Kan het droog innemen van pre-workout een hartaanval veroorzaken?
In video’s van bekende fitness-gurus zoals Joel Beukers zie je het met regelmaat voorbij komen: dry scoopen. Dat is het innemen van een scoop pre-workout met weinig tot geen water.
Normaal gesproken drink je je gemixte fles in een kwartier tot half uur op. Bij dry scoopen krijg je de volledige hoeveelheid cafeïne in één keer binnen. Dat kan zomaar 300 mg zijn. Dat is gelijk aan zo’n 3 koppen koffie in één slok, zonder verdunning.
Volgens Amerikaanse onderzoekers kan ‘droogscheppen’ een schok veroorzaken: een verhoging van de bloeddruk en hartslag die tot verstoringen van het hartritme kan leiden. Een 20-jarige social media influencer uit de VS postte online dat droogscheppen bij haar tot een hartaanval leidde. Inademen van het poeder kan ook leiden tot verstikking of een longontsteking.
Mogelijke gevolgen: versnelde hartslag, angstgevoelens, duizeligheid, uitdroging, hoofdpijn. En in zeldzame gevallen een hartaanval.
Voor wie is pre-workout echt risicivol?
De meeste gezonde sporters nemen jaren pre-workout zonder dat hun hart daar ooit over klaagt. Maar er zijn groepen waarbij voorzichtigheid op zijn plek is.
Mensen met een hartaandoening of hoge bloeddruk: de tijdelijke stijging van bloeddruk en hartslag is voor deze groep een extra belasting die complicaties kan geven. Overleg altijd met je arts voordat je begint.
Mensen die gevoelig zijn voor cafeïne: als jij al van één kop koffie een jachtig gevoel krijgt, is een scoop pre-workout met 300 mg cafeïne een slecht idee. Begin met een halve scoop, of ga voor een cafeïnevrije pump-variant.
Mensen die cafeïne stapelen: pre-workout vóór de training, twee koppen koffie daarna, ’s avonds een energydrankje. Het RIVM stelt dat de veilige grens op 400 milligram cafeïne per dag ligt en maximaal 200 milligram per enkele dosis. Sommige pre-workouts overschrijden die grens al bij één aanbevolen scoop.
Jongeren: er is geen leeftijdsgrens op pre-workout in de supermarkt, maar wel meer risico. Cafeïne verkleint de ontspanningstijd van het hart, waardoor hartkloppingen kunnen ontstaan. Zeker in combinatie met sporten zijn hogere hoeveelheden cafeïne voor jongeren extra risicovol, aldus cardiologisch onderzoek.
Hoe gebruik je pre-workout veilig?
Vijf regels die ik zelf hanteer:
- Altijd met water. Minimaal 200 tot 300 ml. Geen discussie.
- Check het label. Transparant etiket met losse ingrediënten en doseringen. Geen ‘proprietary blend’, geen vage ‘energy matrix’.
- Tel je cafeïne. Reken koffie, thee en energiedrankjes mee. Blijf onder de 400 mg per dag.
- Gebruik het niet dagelijks. Je lichaam went snel aan cafeïne. Een week pauze om de paar weken houdt het supplement effectief en voorkomt afhankelijkheid. Meer hierover lees je in mijn artikel over elke dag pre-workout gebruiken.
- Twijfel je? Overleg dan met een arts. Klinkt saai, maar is het enige juiste advies als je medicatie gebruikt of een bekende aandoening hebt.
Benieuwd of pre-workout voor jou de moeite waard is? Mijn overzicht van de voordelen én nadelen van pre-workout geeft je het complete plaatje.
Veelgestelde vragen over Pre-Workout & het hart
Onderzoek heeft nog niet aangetoond dat het dagelijks gebruiken van pre-workout gevaarlijk is of risico’s met zich mee brengt. Wat kan gebeuren is dat je lichamelijk en/of geestelijk afhankelijk wordt van de pre-workout om te kunnen sporten. Het is daarom verstandig alleen pre-workout te gebruiken wanneer je extra energie nodig hebt of wanneer je bijvoorbeeld een wedstrijd hebt.
De meest voorkomende bijwerking is het tintelen van de huid. Dit gebeurd wanneer er in de pre-workout beta-alanine aanwezig is. Het is onschuldig en verdwijnt vanzelf weer. Je kunt echter ook problemen met je spijsvertering ervaren, je lichaam kan water vasthouden en sommige mensen krijgen van pre-workout hoofdpijn. Deze bijwerkingen zijn niet altijd aanwezig en verschillen van persoon tot persoon.
Er zijn op het internet enkele casussen te vinden van patiënten die een hart aanval kregen vlak na het zogenaamd ‘dry scoopen’ van pre-workout. Dat betekent dat je het zonder water (dus droog) inneemt. Je lichaam krijgt daardoor alle stoffen zeer geconcentreerd en in 1 keer binnen. Meng je scoop altijd met 200 tot 300 ml water.
Conclusie
Is pre-workout slecht voor je hart? Voor de meeste gezonde sporters: nee, niet bij normaal gebruik en normale doseringen. Maar ‘normaal’ is hier het sleutelwoord.
Dry scoopen, stapelen met andere cafeïnebronnen, of grijpen naar pre-workouts met dubieuze stimulanten zoals synefrine of yohimbine, dat zijn de situaties waarbij het mis kan gaan. En het goede nieuws: die risico’s zijn grotendeels te vermijden door slim te kiezen en de basisregels te volgen.
Koop pre-workout van een fabrikant met een transparant etiket, mix het altijd met water, tel je totale cafeïne-inname mee, en gebruik het als gerichte boost voor zware trainingen niet als dagelijkse vitamine. Dan is er voor de meeste mensen weinig aan de hand.
Twijfel je toch? Je huisarts vreemdere vragen gekregen. Echt :-).
Bronnen en referenties
- Radar AVROTROS — Pre-workout geeft bij meerderheid vervelende bijwerkingen (mei 2023)
- Radar AVROTROS — Gevaarlijke pre-workouttrend ‘droogscheppen’: risico op hartklachten bij jongeren (oktober 2021)
- RIVM — Meer mensen ervaren gezondheidsklachten door gebruik sportprestatieverhogende middelen (2024)
- GoFysio — Cafeïne en sportprestaties
- Eigen Kracht — Zo riskant zijn pre-workoutsupplementen (Dexaprine-affaire)
- Business Insider — Een 20-jarige vrouw kreeg vlak na dry scoopen een hartaanval (juni 2021)
- Medical News Today — Is dry scoopen gevaarlijk? (februari 2022)
- AAP.org — Dry Scooping and Other Dangerous Pre-Workout Consumption Methods (juli 2021)
Ooit 40 kilo zwaarder, nu de man die twee uur kan nadenken over welke creatine hij koopt. Of dat vooruitgang is, laat hij aan jou over. MuscleMeister is zijn manier om bij te houden wat werkt en wat niet, zodat jij dat geld niet twee keer hoeft uit te geven.